Υπόβαθρο

Τα Απόβλητα Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού (ΑΗΗΕ ή «ηλεκτρονικά απόβλητα») είναι το ταχύτερα αναπτυσσόμενο ρεύμα αποβλήτων με μια αύξηση από 33.8Mt το 2010 σε 41.8Mt το 2014 και περί τους 50Mt to 2018.  Η αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού από 6,92 (2010) σε 7,32 δισεκατομμύρια (2015), η ταχεία κοινωνικο-οικονομική ανάπτυξη και αστικοποίηση που ευνοούν την πρόσβαση στην τεχνολογία, η αλλαγή στις συνήθειες των καταναλωτών και η ταχεία τεχνολογική πρόοδος (οι περισσότεροι καταναλωτές αναβαθμίζουν τα κινητά τους τηλέφωνα σε λιγότερο από 2 χρόνια), είναι οι κυριότεροι λόγοι για τη ραγδαία αυξανόμενη ταχύτητα παραγωγής ηλεκτρονικών αποβλήτων.

Πηγή: Baldé, C.P., Forti, V., Gray, V., Kuehr, R. & Stegmann, P. (2017). The global e-waste monitor – 2017. Bonn/Geneva/Vienna: United Nations University (UNU), International Telecommunication Union (ITU) & International Solid Waste Association (ISWA) (Ιστοσελίδα https://www.itu.int/en/ITU-D/Climate-Change/Pages/Global-E-waste-Monitor-2017.aspx )

Στην Ευρώπη, κάθε πολίτης παράγει ετησίως περίπου 16.6 kg ΑΗΗΕ και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ποσότητα αυτή θα φτάσει τα 24 kg/έτος έως το 2020.

Πηγή: Baldé, C.P., Forti, V., Gray, V., Kuehr, R. & Stegmann, P. (2017). The global e-waste monitor – 2017. Bonn/Geneva/Vienna: United Nations University (UNU), International Telecommunication Union (ITU) & International Solid Waste Association (ISWA) (Ιστοσελίδα https://www.itu.int/en/ITU-D/Climate-Change/Pages/Global-E-waste-Monitor-2017.aspx )

Αυτά τα στερεά απόβλητα είναι πλούσια σε πολύτιμα, «κρίσιμα» και «στρατηγικής σημασίας» μέταλλα και στοιχεία και, σε πολλές περιπτώσεις, η περιεκτικότητά τους στα παραπάνω συστατικά είναι πολύ μεγαλύτερη από την αντίστοιχη των φυσικών κοιτασμάτων. Πολλά από τα περιεχόμενα μέταλλα στα ηλεκτρονικά απόβλητα αποτελούν ταυτόχρονα απειλή για το φυσικό περιβάλλον, δεδομένου ότι η διάθεση/ταφή των ηλεκτρονικών αποβλήτων αποτελεί σήμερα κοινή πρακτική για πολλές χώρες. Πρόσφατα, άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως ένας νέος όρος, «η αστική μεταλλευτική» (urban mining), για να αποτυπώσει τη σημασία της διαχείρισης και αξιοποίησης των χρήσιμων υλικών από τα ΑΗΗΕ και περιλαμβάνει την ανάπτυξη βέλτιστων πρακτικών για τη συλλογή, μεταφορά, ανακύκλωση και ανάκτηση των χρήσιμων μετάλλων έτσι ώστε τα απόβλητα να μετατραπούν σε προϊόντα που έχουν οικονομική αξία με παράλληλο στόχο την ενίσχυση της αειφορίας των φυσικών πόρων.

Στο πνεύμα αυτό, η προοδευτική ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας αποτελεί σήμερα παγκόσμια προτεραιότητα με κύριους στόχους την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη μείωση των τελικών αποβλήτων, την πρόληψη των περιβαλλοντικών συνεπειών και τη μεγιστοποίηση της αξιοποίησης υλικών σε επόμενους παραγωγικούς κύκλους. Βασικά ένα τυπικό σχήμα κυκλικής οικονομίας για τα ΑΗΗΕ περιλαμβάνει τη συλλογή των αποβλήτων, την επεξεργασία τους, την ανάκτηση των υλικών, την επαναπροώθησή τους στην αγορά ή/και την παραγωγή άλλων υλικών και, τέλος, την εμπορική διάθεση νέων ηλεκτρικών-ηλεκτρονικών ή άλλων προϊόντων.

Οι Πλακέτες Τυπωμένων Κυκλωμάτων (ΠΤΚ) αποτελούν το σημαντικότερο αξιοποιήσιμο μέρος των ΑΗΗΕ και εντάσσονται στην υποκατηγορία αποβλήτων από «Εξοπλισμό πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών». Σε αυτήν περιλαμβάνονται τα κινητά τηλέφωνα, οι προσωπικοί υπολογιστές, τα GPS, τα router, τα τηλέφωνα και οι εκτυπωτές. Τα περισσότερα ηλεκτρονικά προϊόντα περιλαμβάνουν μία ή και περισσότερες ΠΤΚ. Η συνολική ποσότητα μετάλλων στις ΠΤΚ φθάνει πολλές φορές και το 30 %.

 «Υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της Δράσης ΕΡΕΥΝΩ – ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ – ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ και συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εθνικούς πόρους μέσω του Ε.Π. Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα & Καινοτομία (ΕΠΑνΕΚ) (κωδικός έργου: T1ΕΔΚ- 00219)»